Het FODMAP-dieet is één van de best onderbouwde voedingsinterventies bij PDS.
We weten uit meerdere studies dat ongeveer 70% van de mensen met PDS klachtenvermindering ervaart wanneer het low-FODMAP-dieet wordt ingezet onder begeleiding van een gespecialiseerde diëtist. Dit betekent dat van degenen die via een gespecialiseerde diëtist het traject beginnen, rond een kwart tot een derde de volledige drie-stappenroute afmaken zoals bedoeld.
Dat is indrukwekkend. Maar er is ook een andere kant van het verhaal.
Want wist je dat:
- 30–40% van de mensen alsnog afhaakt, zelfs mét begeleiding?
- Slechts 25% uiteindelijk alle drie de fases van het dieet doorloopt zoals bedoeld? Met andere woorden: driekwart blijft hangen of stopt?
- Een deel van de cliënten blijft hangen in de eliminatiefase — soms jarenlang?
Dat zijn cijfers die we als diëtisten serieus moeten nemen.
Niet om het FODMAP-dieet ter discussie te stellen.
Maar om onze begeleiding kritisch te bekijken.
Het probleem zit zelden in motivatie
Wanneer cliënten afhaken, wordt vaak gedacht aan:
- gebrek aan discipline
- onvoldoende motivatie
- “niet goed hun best doen”
Maar de literatuur én praktijkervaring laten iets anders zien.
- De eliminatiefase kan als te complex of te streng worden ervaren en daardoor ervaren veel cliënten stress met als gevolg dat ze voortijdig stoppen
- Cliënten kunnen onvoldoende begrijpen waarom herintroductie essentieel is en kunnen angst hebben om klachten terug te krijgen waardoor ze niet willen testen
En eerlijk gezegd: de eliminatiefase is ook best ingewikkeld.
We vragen mensen ineens:
- etiketten te lezen
- portiegroottes te wegen
- sociale situaties anders aan te pakken
- meerdere voedingsgroepen tegelijk te schrappen
Dat vraagt veel.
Wat zeggen de cijfers precies?
In gespecialiseerde settings (bijvoorbeeld in klinieken waar een diëtist intensief begeleidt):
- Ongeveer 60–80% bereikt de herintroductiefase
- Rond de 20–25% komt echt tot volledige personalisatie
- 10–15% blijft langdurig in eliminatie hangen
In minder begeleide situaties zijn de uitvalpercentages aanzienlijk hoger.
En dat betekent iets belangrijks:
👉 Zelfs met begeleiding lukt het een aanzienlijk deel niet om het dieet volledig te doorlopen.
De eliminatiefase is geen doel
Wat ik vaak zie in de praktijk:
De eliminatiefase krijgt onbedoeld het karakter van “het dieet”.
Terwijl het in werkelijkheid een diagnostisch hulpmiddel is.
Als wij als diëtisten onvoldoende benadrukken dat:
- eliminatie tijdelijk is
- herintroductie cruciaal is voor darmgezondheid
- personalisatie FODMAPs het échte doel is
… dan blijft een cliënt hangen in fase 1.
Of stopt volledig.
Wat betekent dit voor ons als diëtist?
Als 30–40% van de cliënten afhaakt, zelfs bij begeleiding, dan kunnen we dat niet simpelweg afdoen als “gebrek aan motivatie”.
Integendeel. Deze cijfers dwingen ons om naar onze eigen begeleiding te kijken.
Want hoewel het FODMAP-dieet inhoudelijk sterk onderbouwd is, betekent dat nog niet automatisch dat het in de praktijk uitvoerbaar is voor iedere cliënt.
Met andere woorden: effectiviteit in studies is iets anders dan haalbaarheid in het dagelijks leven. En juist daar ontstaat uitval.
De eliminatiefase is kwetsbaarder dan we denken
De eliminatiefase wordt vaak gepresenteerd als stap 1.
Logisch.
Maar tegelijkertijd is dit ook de fase waarin cliënten:
- het meeste moeten veranderen
- het meeste onzekerheid ervaren
- en het minste overzicht hebben
Daardoor ontstaat cognitieve overbelasting.
Met als gevolg dat cliënten óf stoppen, óf blijven hangen in een te strikt patroon.
En precies daar zit het risico.
Want wanneer herintroductie onvoldoende wordt uitgelegd of te abstract blijft, ontstaat angst.
En als angst de boventoon voert, wordt personalisatie uitgesteld.
Soms maanden.
Soms jaren.
De kern: uitleg bepaalt doorloop
Opvallend genoeg blijkt uit meerdere follow-up studies dat cliënten die begrijpen:
- waarom eliminatie tijdelijk is
- hoe herintroductie gestructureerd werkt
- wat stapeling betekent
- en wat het uiteindelijke doel is
… significant vaker doorgaan naar fase 2 en 3.
Dat betekent dus dat kennisoverdracht geen bijzaak is.
Het is een bepalende factor voor succes.
Wat vraagt dit van ons?
Ten eerste: realistisch verwachtingsmanagement.
Niet iedereen reageert op FODMAP. En dat moeten we vooraf benoemen.
Daarnaast: structurering van herintroductie.
Niet globaal, maar concreet.
Niet “probeer dit eens”, maar een duidelijk plan.
En tot slot — misschien wel het belangrijkste — het normaliseren van twijfel en spanning.
Want cliënten die bang zijn voor klachten, hebben begeleiding nodig die veiligheid biedt.
Juist daarom is begeleiding méér dan voedingsadvies.
Het is procesbegeleiding.
Niet alleen wat we adviseren, maar vooral hoe we het uitleggen.
Samengevat
Het FODMAP-dieet werkt voor een groot deel van de mensen met PDS.
Tegelijkertijd haakt een substantieel percentage af.
Zelfs bij begeleiding.
Dat betekent dus niet dat het dieet faalt.
Het betekent dat de uitvoering kwetsbaar is.
En dat vraagt om:
- duidelijke uitleg
- gefaseerde begeleiding
- en aandacht voor gedragsaspecten
Wanneer we dát serieus nemen, vergroten we de kans dat cliënten niet alleen starten — maar ook daadwerkelijk personaliseren.
In mijn webinar over uitval bij het FODMAP-dieet merkte ik hoeveel herkenning er was. Dit onderwerp raakt precies aan waar we in INFLATE maandenlang samen op werken.
In INFLATE kijken we niet alleen naar:
- de eliminatiefase van het FODMAP-dieet
- lijstjes
- portiegroottes
Maar juist naar:
- wanneer je wél en wanneer je níet start
- hoe je herintroductie structureert
- hoe je cliënten begeleidt als ze vastlopen
- en welke andere factoren (SIBO, leefstijl, medicatie, vezels) meespelen
Want als 30–40% afhaakt, dan vraagt dat om verdieping. En verdieping vind je in INFLATE.
Bronnen:
Ke, T. J., Sameeha, M. J., Siah, K. T. H., Jeffri, P. B. Q. B., Idrus, N. A. B., & Krishnasamy, S. (2024). Practices and Barriers in Implementing the Low FODMAP Diet for Irritable Bowel Syndrome Among Malaysian Dietitians: A Qualitative Study. Nutrients, 16(21), 3596.
Silva, H., Porter, J., Barrett, J., Gibson, P.R. and Garg, M. (2025), Dietary Intake, Symptom Control and Quality of Life After Dietitian-Delivered Education on a FODMAP Diet for Irritable Bowel Syndrome: A 7-Year Follow Up. Neurogastroenterology & Motility
Zo herkenbaar verhaal. Ik ben iemand met PDS en dyspepsie. Na mijn diagnose in 2022 ben ik naar een gespecialiseerd dietiste gegaan. Ondanks dat, heb ik dat niet zo ervaren. Van haar hoorde ik eigenlijk niets nieuws. Mijn vragen werden niet beantwoord, ondat ze het niet wist. Het meeste heb ik gehad aan deze site, Karlijns Kitchen (toen nog actief) en de Monash app.